Popullsia

Lindjet dhe Vdekjet

 

Parathënie

 

Duke u bazuar në të dhënat statistikore mbi  lindjet vëmë re se numri i tyre ka rënë. Arsyet e rënies së këtij numri mund të jenë të shumta, më poshtë përmenden tre prej tyre: 

  • Emigracioni i lartë i popullsisë në moshë fertile;
  • Rritja e moshës mesatare të martesës si te femrat ashtu dhe te meshkujt;
  • Përdorimi i metodave të planifikimit familjar.

Përsa i përket të dhënave statistikore mbi vdekjet vihet re se gjatë dekadës së fundit numri i tyre ka qëndruar relativisht në nivele të njëjta. Përsa i përket ndarjes sipas gjinisë, vërehet se në totalin e vdekjeve, meshkujt janë ata që dominojnë në krahasim me femrat, rreth 53.7% të totalit të rasteve. Femrat shqiptare jetojnë më shumë se meshkujt.

Jetëgjatësia në Shqipëri në vitin 2013 ishte 80,3 vjeç për femrat dhe 76,1 vjeç për meshkujt.

 

 

Martesat dhe Divorcet

 

Parathënie

 

Numri i martesave gjatë dekadës së fundit ka patur luhatje të lehta, impakti i të cilave nuk ka qenë domethënës në dinamikën e martesave. Pas vitit 2001 vihet re një tendencë në rritje e numrit total të martesave për dy vitet pasardhëse, e më pas vihet re një rënie në numrin e tyre i cili shfaq përsëri një trend në rritje pas vitit 2009. Zhvendosja drejt moshës më të vjetër për martesë konfirmohet edhe nga llogaritjet e mesatareve të moshës për martesë. Informacioni i bazuar mbi statistikat vitale për moshën mesatare në martesë tregon një rritje të lehtë nga 27,7 në vitin 2007 në 30,5 vjeç në vitin 2013 për meshkujt dhe nga 22,4 në 24.9 vjeç për femrat. Kjo rritje është më e dukshme për meshkujt sesa për femrat.

Të dhënat satistikore mbi zgjidhjet e martesave merren nga Minitria e Drejtësisë. INSTAT publikon vetëm paditë e zgjidhura (çështjet e përfunduara me vendim gjyqësor) sepse ato përfaqësojnë realisht divorcet e ndodhura në një vit të dhënë. Numri absolut i divorceve në Shqipëri ka pësuar një rritje të lehtë nga 2.5 mijë në 2001 në 3.7 mijë në 2013. Këto vlera absolute faktikisht nuk na tregojnë për probabilitetin e divorceve për faktin se nuk janë të lidhura me popullsinë në risk për divorce. Megjithatë kjo magnitudë e rritjes në numrin e tyre sugjeron se një pjesë me e madhe e popullsisë përfundojnë martesën e tyre me një divorc.

INSTAT llogarit një sërë treguesish për të përcaktuar qartë situatën e divorceve në vend, por një tregues i cili jep një pamje më të plotë është koeficienti i divorceve i cili matet në lidhje me martesat e ndodhura në vitin referencë, që do të thotë raporti i numrit të divorceve me numrin e martesave të po atij viti shprehur në përqindje. Nëse shohim evoluimin e këtij koeficienti mund të themi se ai vazhdon të mbetet ende mjaft i ulët, por gjithashtu ky evoluim tregon një trend në rritje, kryesisht gjatë periudhës 2001-2012. Nga 9.6 divorce për 100 martesa në 2001 15.7 në 2013.

 

 

Popullsia

 

Parathënie

 

Siç vihet re nga të dhënat, popullsia zvogëlohet me ritme shumë të ulta. Faktorët kryesorë në ritmin e pakësimit të popullsisë janë dy: emigracioni relativisht i lartë dhe rënia e vazhdueshme e numrit të lindjeve.

Nga 82 mijë lindje që ishin në vitin 1990, në fund të vitit 2013 numri i tyre arriti në rreth 35 mijë duke shënuar një rënie prej 57%. Që nga viti 1960 indeksi sintetik i fekonditetit ka pësuar rënie të vazhdueshme. Në vitin 1960 ishte mjaft i lartë më shumë se 5 fëmijë për një grua të grupmoshës riprodhuese, ndërkohë që në vitin 2013 ky indeks është ulur në 1.76 fëmijë për një grua. Ky tregues është mjaft domethënës pasi ka të bëjë me riprodhimin e popullsisë. Sipas Projeksioneve të Popullsisë bazuar në Censusin e Popullsisë dhe Banesave të vitit 2011, indeksi sintetik i fekonditetit do të vazhdojë të bjerë me ritme shumë të ulta, gjë e cila tregon vazhdimin e procesit të plakjes së popullsisë. Mosha mesatare e popullsisë banuese është rritur nga 30,6 vjeç në 2001 në 35.3 vjeç në vitin 2011. Megjithatë popullsia shqiptare vazhdon të mbetet një popullsi me moshë relativisht të re.

Komponenti tjetër, i cili ka një impakt të rëndësishëm në numrin e popullsisë është emigracioni. Një llogaritje bazuar në metoda indirekte mundësoi një vlerësim të numrit të emigrantëve shqiptarë gjatë periudhës midis dy Censuseve të fundit dhe rezultoi se rreth 480.000 shqiptarë janë larguar nga vendi. Projeksionet e Popullsisë për periudhën 2011-2031, parashikojnë një rritje të migracionit neto megjithse ai do të ngelet negativ gjatë gjithë periudhës.

 

Burimet e të dhënave 

Të dhënat e dërguara nga Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile

Censusi i Popullsisë dhe Banesave 2001 dhe 2011

Projeksionet e Popullsisë 2011-2031